WILLEMSTAD - Premier Gilmar Pisas verdient erkenning voor één ding: grote infrastructurele projecten vragen soms politieke moed. Bestuurders moeten keuzes maken die niet iedereen bevallen. Dat geldt voor wegen, havens, energiecentrales en ook voor de nieuwe Salu Power Plant. Zonder besluitvorming komt een land niet vooruit.
Maar moed is iets anders dan suggereren dat bestuurders besluiten moeten nemen die “misschien tegen de wet zijn”.
Dat is precies wat de premier gisteren deed tijdens een toespraak over de nieuwe elektriciteitscentrale. Volgens hem moeten bestuurders soms de moed hebben om beslissingen te nemen in het algemeen belang, zelfs als die mogelijk in strijd zijn met de wet. Daarbij stelde hij bovendien dat rechters achteraf vaak hebben geoordeeld dat het algemeen belang zwaarder weegt.
Dat is een gevaarlijke redenering.
In een democratische rechtsstaat is de wet juist de grens waarbinnen bestuurders hun afwegingen maken. Regeringen zijn niet gekozen om te bepalen wanneer wetten wel of niet gelden. Zij zijn gekozen om binnen de wet beleid te voeren en, als wetten knellen, die wetten via democratische procedures te veranderen.
Rechters wegen inderdaad regelmatig het algemeen belang af tegen individuele belangen. Dat gebeurt dagelijks. Een vergunning kan worden verleend ondanks bezwaren van omwonenden. Een infrastructureel project kan doorgaan ondanks schade voor een individuele grondeigenaar. Maar dat gebeurt altijd binnen het wettelijke kader.
Dat is iets fundamenteel anders dan zeggen dat het algemeen belang boven de wet staat.
Sterker nog: juist op Curaçao zijn er tal van voorbeelden waarbij rechters de overheid terugfloten omdat procedures niet waren gevolgd, vergunningen ondeugdelijk waren verleend of wettelijke regels waren genegeerd. De boodschap van de rechter is daarbij vrijwel altijd dezelfde: een goed doel rechtvaardigt niet automatisch een onrechtmatige werkwijze.
De uitspraak van Pisas raakt daarom aan een principiële vraag. Wie bepaalt wat het algemeen belang is? De regering van vandaag? De regering van morgen? En wat gebeurt er als een volgende bestuurder hetzelfde argument gebruikt voor een besluit waar deze regering het juist niet mee eens is?
De rechtsstaat bestaat juist om te voorkomen dat zulke afwegingen afhangen van politieke voorkeuren of persoonlijke overtuigingen. De wet beschermt burgers tegen willekeur, ook wanneer die willekeur wordt verpakt als daadkrachtig bestuur.
Curaçao heeft bestuurders nodig die moeilijke beslissingen durven nemen. Maar het land heeft minstens zo hard bestuurders nodig die begrijpen dat de wet geen hinderlijke formaliteit is die je opzij kunt schuiven zodra een project vertraging oploopt.
Moed is een deugd. De rechtsstaat ook. Het probleem begint wanneer politici denken dat zij tussen die twee moeten kiezen.
